Diş teli ve şeffaf plak, dişleri hareket ettirerek çapraşıklık, aralık ve kapanış sorunlarını düzeltmeyi amaçlayan iki ortodonti yöntemidir. Diş teli dişlere sabitlenir ve sürekli etki eder. Şeffaf plak ise çıkarılabilir ve daha az fark edilir; ancak etkili olabilmesi için günün büyük bölümünde takılması gerekir. Hangi yöntemin size uygun olduğu bozukluğun türüne, derecesine ve günlük yaşamınıza göre değişir. Bu kararı muayene ve görüntüleme sonrasında diş hekiminizle birlikte vermeniz gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.
Diş teli nasıl çalışır?
Diş telinde dişlerin yüzeyine braket adı verilen küçük parçalar yapıştırılır ve bu braketler bir telle birbirine bağlanır. Tel, dişlere planlanan yönde sürekli ve kontrollü bir kuvvet uygular. Kontrol seanslarında teller değiştirilir ya da ayarlanır. Metal braketlerin yanında diş renginde seramik braketler ve dişlerin arka yüzüne yapıştırılan lingual braketler gibi seçenekler de vardır. Ayrıntılar için diş teli tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Şeffaf plak nasıl çalışır?
Şeffaf plak tedavisinde dişlerin ölçüsü alınır ve diş hareketleri dijital ortamda aşama aşama planlanır. Bu plana göre üretilen ince, şeffaf plaklar sırayla takılır. Her plak dişleri çok küçük bir miktar ilerletir. Plakların daha iyi tutunması için bazı dişlere diş renginde küçük çıkıntılar (ataşman) yapıştırılabilir. Ayrıntılar için şeffaf plak sayfamıza göz atabilirsiniz.
İki yöntemin karşılaştırması
| Diş teli | Şeffaf plak | |
|---|---|---|
| Ağızda durumu | Dişlere sabittir | Hasta tarafından takılıp çıkarılır |
| Görünüm | Metal braketler fark edilir, seramik ve lingual seçenekler daha az görünür | Çoğu kişi tarafından fark edilmez |
| Kullanım sorumluluğu | Tel sürekli etki eder | Günde 20–22 saat takılması gerekir |
| Yeme içme | Sert ve yapışkan yiyeceklerden kaçınılır | Yemek için plaklar çıkarılır |
| Temizlik | Braket çevresinin özenle temizlenmesi gerekir | Plaklar çıkarılınca dişler normal şekilde fırçalanır |
| Kontroller | Birkaç haftada bir ayar için kontrol | Belirli aralıklarla kontrol |
Tedavi süresi her iki yöntemde de bozukluğun derecesine göre değişir. Hangi yöntemin daha kısa süreceğini genelleyerek söylemek doğru olmaz; tahmini süre, muayene ve planlama sonrasında diş hekiminiz tarafından paylaşılır.
Hangi durumlarda hangisi konuşulur?
Kesin bir kural yoktur, ancak genel eğilimler şöyle özetlenebilir:
- Şeffaf plak genellikle hafif ve orta düzey çapraşıklıklarda, dişler arası boşluklarda ve daha önce ortodonti tedavisi görmüş kişilerde dişlerin tekrar kayması gibi durumlarda değerlendirilebilir.
- Diş teli daha karmaşık diş hareketleri gerektiren ve ciddi kapanış sorunları olan vakalarda tercih edilebilir.
- İskeletsel kaynaklı bazı bozukluklarda ortodonti tedavisine ek olarak cerrahi destek gerekebilir.
- Plaklarını düzenli takmakta zorlanacağını düşünen kişilerde sabit bir yöntem daha uygun olabilir.
Bu eğilimler herkes için geçerli değildir. Diş hekiminiz röntgen, ölçü ve muayene bulgularına göre size uygun seçenekleri anlatır.
Çocuklarda ve gençlerde durum
Çene gelişimi devam eden çocuklarda ortodonti planlaması yetişkinlerden farklıdır. Bazı durumlarda erken dönemde çene gelişimine yönelik apareyler kullanılabilir. Çocuğunuzun ortodonti ihtiyacının değerlendirilmesi için çocuk ortodontisi sayfamıza bakabilir, muayene için randevu alabilirsiniz.
Tedavi bittiğinde ne olur?
Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, tedavi sonunda dişlerin yeni konumunu korumak için pekiştirme aşaması gelir. Bu aşamada sabit bir pekiştirme teli ya da gece takılan bir pekiştirme plağı kullanılabilir. Pekiştirme apareyi düzenli kullanılmazsa dişler zamanla eski konumlarına doğru kayabilir. Kullanım süresini diş hekiminiz belirler.
Sık sorulan sorular
Şeffaf plak diş teli kadar etkili mi?
Bu, bozukluğun türüne ve plakların ne kadar düzenli takıldığına bağlıdır. Uygun vakalarda şeffaf plakla da diş hareketleri planlanabilir, ancak her vaka plak tedavisine uygun olmayabilir. Hangisinin sizin için uygun olduğunu diş hekiminiz değerlendirir.
Diş teli mi daha ağrılı, şeffaf plak mı?
Her iki yöntemde de ilk günlerde ve ayar ya da plak değişimi sonrasında dişlerde baskı hissi olabilir. Bu his çoğu hastada birkaç gün içinde azalır. Diş telinde braketler başlangıçta yanak ve dudak içinde tahrişe neden olabilir. Hissedilen rahatsızlık kişiden kişiye değişir.
Yetişkinler diş teli ya da şeffaf plak kullanabilir mi?
Diş ve diş eti sağlığı uygun olan yetişkinlerde ortodonti tedavisi değerlendirilebilir. Tedaviden önce varsa çürüklerin ve diş eti sorunlarının tedavi edilmesi gerekebilir.
Tedavi sırasında yöntem değiştirilebilir mi?
Bazı durumlarda tedavi planı güncellenebilir, ancak bu karar tamamen diş hekiminizin değerlendirmesine bağlıdır. Yöntem değişikliği düşünüyorsanız kendi başınıza tedaviye ara vermeden önce diş hekiminizle konuşun.
Diş teli ve şeffaf plak fiyatı neye göre değişir?
Ücret; bozukluğun karmaşıklığına, tahmini tedavi süresine, kullanılacak braket türüne ya da plak sayısına ve tedavi öncesi gereken işlemlere göre değişir. Net bilgi muayene ve planlama sonrasında verilir.
İlgili tedaviler: Diş teli tedavisi · Şeffaf plak (Invisalign) · Lingual braketler · Çocuk ortodontisi
